Bij de Rijksmuseum API en Rijksstudio worden bestaande middelen, namelijk de gedigitaliseerde collectie van het Rijksmuseum, op een innovatieve manier ingezet. De Rijksstudio heeft bovendien een slim businessmodel, omdat gebruikers van de toepassing hun favoriete kunstwerken direct kunnen omzetten in een object. Het Rijksmuseum bedient daarmee een breed publiek, van kinderen tot app-ontwikkelaars en kunstliefhebbers.  (lees hier meer)

Daarnaast krijgt de app Vistory van GlimwormIT een lintje. Deze mobiele app combineert historisch beeldmateriaal van Open Beelden met beelden van nu.

De jury waardeerde de manier waarop Vistory ingezet kan worden door het publiek. De app heeft een sterk educatief karakter, maar kan ook worden gebruikt in de toeristische sector. Je zou aan de hand van de app bijvoorbeeld een wandeling uit kunnen stippelen. Daarnaast stimuleert Vistory participatie door gebruikers op te roepen zelf beelden toe te voegen en zo de dataset te verrijken. Het is een voorbeeldstellende applicatie die laat zien op welke manier Open Data ingezet kan worden. (lees hier meer)

Felicitaties voor het Rijksmuseum en GlimwormIT namens Open Cultuur Data, wij zijn trots!

De Koninklijke Bibliotheek biedt met de dataset Watermarks in Incunabula printed in the Low Countries (WILC) toegang tot  ruim 16.000 watermerken uit boeken die gedrukt zijn tussen 1450 en 1501 (zgn. incunabelen) in de Lage Landen, het huidige Nederland en België.

De watermerken zijn afkomstig uit 14.300 exemplaren van de 2.229 incunabel-edities die wereldwijd bewaard zijn gebleven (sommige zijn in meer dan één exemplaar overgeleverd). Er komen watermerken in voor uit boeken die zich nu verspreid over de hele wereld bevinden in bibliotheken, archieven en musea.

De KB doet dit als open (cultuur)data: voor de metadata geldt een CC0-licentie, voor de individuele objecten (afbeeldingen van watermerken) geldt ook een CC0-licentie.

De website waarop dit materiaal doorzocht kan worden is http://watermark.kb.nl.  Hier is ook meer hulp en achtergrondinformatie over het materiaal te vinden.

Over de set

Watermerken zijn bij de fabricage aangebracht in het papier waarop later de boeken gedrukt werden. Papier werd handmatig geschept met een zeef waarop een watermerk aangebracht werd als een soort fabriekslogo. Op de plaats van het watermerk en de lijnen van de zeef is het papier iets dunner. Aan de hand van de watermerken kan men vaststellen waar en wanneer het papier geproduceerd is omdat iedere regio en/of papiermolen zijn eigen voorstellingen gebruikte en de watermerken steeds veranderden. Sommige watermerken komen erg vaak voor. Daarom zijn veel details toegevoegd zodat met secundaire kenmerken (bijvoorbeeld kettinglijnen, density) een onderscheid te maken is tussen watermerken die sterk op elkaar lijken.

Watermerken worden zichtbaar door het papier tegen het licht te houden. Er kan een afbeelding van gemaakt worden door het reliëf dat in het papier zit zichtbaar te maken met een wrijfsel (zoals je vroeger een afbeelding van een cent maakte), door radiografieën of foto’s. In WILC komen vooral wrijfsels (11.739) en radiografieën (4.323) voor.

Watermerken worden gebruikt om anonieme objecten op papier thuis te brengen. Door het watermerk te vergelijken met objecten waarvan wel een datum of herkomst bekend is, kan een object gedateerd worden of – in samenhang met andere technieken – een productieplaats vastgesteld worden. Zo konden ruim 3.400 watermerken uit de 1200 ongedateerde boeken gedateerd worden. Niet alleen boeken maar ook vijftiende-eeuwse prenten kunnen hiermee nader gespecificeerd worden.

Bestanden

Voor de watermerken in de WILC-set zijn de volgende bestanden beschikbaar:

• een afbeelding van het watermerk (JPG), meestal rond de 400×600 pixels (exacte afmetingen variëren van scan tot scan);
• beschrijvende metadata (Dublin Core in XML) met daarin persistente links naar bovengenoemde afbeeldingen.

De metadata in de set kan via OAI-PMH geharvest en via SRU doorzocht worden.

Lees meer over deze dataset op het datablog van de Koninklijke Bibliotheek.

De Koninklijke Bibliotheek biedt met de datasets  Middeleeuwse Verluchte Handschriften (MVH) toegang tot  ruim 11.000 handgemaakte afbeeldingen (zgn. verluchtingen) uit  400 middeleeuwse handschriften tot ca. 1550.

De KB doet dit als open (cultuur)data: voor de metadata geldt een CC0-licentie, voor de individuele objecten (plaatjes) geldt gezien hun ouderdom een Public Domain Mark.

De content is afkomstig uit de Koninklijke Bibliotheek (8.376 afbeeldingen in 330 manuscripten) en Museum Meermanno-Westreenianum (2.765 afbeeldingen in 70 manuscripten) in Den Haag.

De website waarop dit materiaal doorzocht kan worden is http://manuscripts.kb.nl/  Hier is ook meer hulp en achtergrondinformatie over het materiaal te vinden; daar wordt bv. uitgelegd waar de hieronder genoemde setnamen ‘BYVANCK’ en ‘ByvanckB’ vandaag komen.

Over de sets

De Middeleeuwse Verluchte Handschriften zijn onderverdeeld in twee datasets

• De set BYVANCK beschrijft elk van de 400 manuscripten als geheel. Voor elk handschrift zijn gegevens zoals vervaardiger, materiaal, taal, plaats van oorsprong, aantal folia/bladzijden, fysieke afmetingen en jaartal vastgelegd; het soort informatie dat je op deze pagina aantreft.
  Deze set  bevat (beschrijvende metadata van) veel getijden- en gebedenboeken, die gewoonlijk geïllustreerd zijn met voorstellingen uit het leven van Maria en Christus. Christelijke thematiek is verder te vinden in verschillende Historiebijbels en in liturgische handschriften. Onder de overige verluchte handschriften nemen wereldgeschiedenissen, encyclopedieën en literaire werken een belangrijke plaats in.
  Deze set vertegenwoordigd  15% van alle verluchte handschriften die momenteel in Nederland bewaard worden. Beschrijvingen van het KB-deel van deze set tref je hier aan.
• De set  ByvanckB beschrijft elk van de 11.141 afbeeldingen in deze 400 manuscripten. De beschrijving wat er op de afbeelding te zien is, de grootte van de afbeelding, het soort verluchting, de vervaardiger, afgebeelde onderwerpen (volgens de Iconclass-indeling) etc.; dus het soort informatie dat je bij deze afbeeldingen ziet. De metadata bevat tevens persistente URLs naar de gedigitaliseerde afbeeldingen.
  Het totaal aantal voorstellingen in deze set bedraagt 11.141, die de vele vormen kunnen hebben, zoals geschilderde miniaturen, tekeningen, gehistorieerde initialen of margescènes, en die alle mogelijke onderwerpen beslaan.

De twee sets zijn onderling gelinkt: voor elk manuscript zijn de bijbehorende verluchtingen te vinden en voor elke verluchting is het bijbehorende manuscript te vinden.

De sets bevatten vele verluchtingen uit welbekende klassiekers uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis, bijvoorbeeld

• Verluchtingen uit Der Naturen Bloeme door Jacob van Maerlant
• Verluchtingen uit de Rijmbijbel door Jacob van Maerlant
• Verluchtingen uit de Beatrijs

Bestanden

Voor elk van de 400  handschriften in de BYVANCK- set zijn de volgende bestanden gemaakt.

• Beschrijvende metadata

Voor de verluchtingen in de ByvanckB-set zijn de volgende bestanden gemaakt.

• Een scan van 750 pixels breed
• Een thumbnail van 125 pixels breed
• Een foto van de hele manuscriptpagina waarin de verluchting is opgenomen. Niet voor alle verluchtingen beschikbaar.
• Beschrijvende metadata met daarin persistente links naar bovengenoemde 3 bestanden
• Een hi-res scan van circa 2000×3000 pixels, offline opgeslagen

De metadata in de sets kan via OAI-PMH geharvest en via SRU doorzocht worden.

Lees meer over deze datasets op het datablog van de Koninklijke Bibliotheek.

Open Cultuur Data organiseert een tweede editie van de masterclass open data voor culturele instellingen. Doel van de masterclass is om een strategie te ontwikkelen voor het vrijgeven van collectiedata van culturele erfgoedinstellingen.

De Open Cultuur Data Competitie 2012 heeft 27 mooie apps opgeleverd. In demoblogs gaan ontwikkelaars in op het maken van hun app. Gastblogger Joep Voorn, projectmanager van CultHunt vertelt over CultHunt.

Het project
Onder leiding van de Hogeschool van Amsterdam en in samenwerking met Kennisland zijn wij als viertal aan de slag gegaan met het Open Cultuur Data project. De doelstelling van zowel het project als van ons was om met de applicatie het publieksbereik van cultuur te vergroten. De dataset die wij voor onze applicatie hebben gebruikt is die van het Amsterdam Museum. Dit omdat wij in deze collectie de meeste potentie zagen en deze voornamelijk objecten over Amsterdam bevat. Daarnaast zijn in Amsterdam wat ons betreft de meeste culturele bezienswaardigheden te vinden. In samenspraak met mevrouw van Gent van het Amsterdam Museum hebben wij als doelgroep jonge buitenlandse toeristen gekozen. We hebben veel interviews en tests met deze doelgroep gedaan gedurende het traject van concept tot werkende applicatie.

De applicatie
Uiteindelijk is CultHunt een web-based applicatie geworden waarmee afbeeldingen uit de collectie van het Amsterdam Museum door de stad Amsterdam verzameld kunnen worden. Web-based omdat onze doelgroep geen internet in het buitenland wil gebruiken vanwege de kosten. Afbeeldingen door de gehele stad omdat jonge toeristen naast de grote cultuur (de bekende musea) ook zeer benieuwd waren naar lokale, verborgen cultuur.

De gebruiker van de applicatie kan kiezen uit verschillende categorieën waarbij hij dus één of meerdere categorieën kan kiezen die aansluiten bij zijn persoonlijke interesse. Vervolgens krijgt hij een kaart te zien met daarop de locaties van de objecten die hij dient te verzamelen om zijn categorie(ën) vol te krijgen. Wanneer alle objecten van een categorie zijn verzameld kan de gebruiker korting krijgen op een toegangskaartje tot het Amsterdam Museum.

De ontwikkeling
Tijdens het ontwikkelen van de app hebben wij gebruik gemaakt van de Google Maps API. Deze API maakte onze ‘treasure hunt’ mogelijk doordat er verschillende functies in zaten die volledig toepasbaar waren op onze app. Toen we hiermee bezig waren, liepen we tegen een probleem aan waarbij verschillende stukken code elkaar tegen werkten. Het maken van de GPS-cirkels waar je in moet lopen voor hints over de afbeeldingen werkten alleen als daar ook een actie aan verbonden zat. Als je bijvoorbeeld één categorie niet gekozen had werkten alle andere cirkels niet meer. Dit is uiteindelijk opgelost door de verschillende cirkels en acties onder filters te zetten, die controleerden welke categorieën je had gekozen.

Toekomst
Uitbreidingsmogelijkheden liggen bij het Amsterdam Museum, voor het toevoegen van meer categorieën en objecten, en bij andere musea die wellicht ook kortingen willen aanbieden in de applicatie. Hiervoor kunnen ze contact met ons opnemen en in samenspraak met ons bepalen wat er nog toegevoegd kan en moet worden.

Zie de app op: http://www.i-rk.nl/mm/

Wat is RandomApp?

Stel je voor: Je bent op vakantie in Amsterdam en je hebt alle bekende locaties al een keer bezocht. Er valt nog zoveel meer te ontdekken, maar je weet niet waar je moet beginnen.

RandomApp gebruikt je huidige locatie om een lijst van onontdekte musea samen te stellen. Maar in plaats van je een routebeschrijving leiden wij jou door middel van een kompas naar je eindbestemming. De reis is net zo belangrijk als de bestemming. Dit concept hebben we tot leven gebracht door het gebruik van de Arts Holland dataset.

Waarom Arts Holland?

De data was niet het eerste wat onze aandacht trok. Wij vonden de doelgroep waar Arts Holland zich op richt  erg interessant. We wilden iets leuks ontwikkelen voor de toeristen die naar Nederland komen.

Technische Obstakels

Arts Holland is in het bezit van heel veel data die ook nog eens up-to-date is. Het probleem waar wij tijdens de ontwikkeling tegenaan liepen ging over de manier waarop bepaalde data beschikbaar was gesteld in de API. Voor ons concept moesten we de openingstijden en prijzen van musea opvragen, maar deze data was niet consistent opgeslagen en soms niet aanwezig.

Vervolgstappen

We hebben een aantal ideeën over de toekomst van RandomApp, maar dat blijft nog even een verassing!

Bekijk de inzending van RandomApp.

Juryvoorzitter Johan Oomen (links) reikt de prijs uit aan Peter Henkes, die samen met Jelle en Femke van der Ster Muse App maakte.

Vandaag zijn de winnaars van de nationale Open Cultuur Data Competitie bekendgemaakt. Dit gebeurde op de nieuwjaarsborrel die het Open Cultuur Data netwerk samen met Hack de Overheid organiseerde. Goud ging naar de Muse App van Femke van der Ster, Peter Henkes en Jelle van der Ster. De uitdaging van de competitie was om het culturele veld verder te brengen met apps die bijdragen aan het vergroten en verbeteren van het publieksbereik.

Muse App
Voor de competitie waren maar liefst 27 inzendingen (www.opencultuurdata.nl/apps-2012). Het was een ‘close call’, maar de jury besloot Muse App van Femke van der Ster, Peter Henkes en Jelle van der Ster het goud om te hangen en de bijbehorende cheque van €3.000 te geven. Met de Muse App kun je een eigen kunstwerk samenstellen met fragmenten uit wereldberoemde ‘oude meesters’. De jury over Muse App: “De eerste geslaagde poging om een echt creatieve webtool voor musea te ontwikkelen”.

Zilver, brons en Nationaal Archief-prijs
Zilver was er voor Histagram van Richard Jong, waarmee foto’s uit de ANEFO-collectie een nieuw leven als digitale ansichtkaart krijgen. Brons ging naar SimMuseum van Hay Kranen, een webgame waarmee je museumdirecteur kunt spelen. De speciale Nationaal Archief-prijs werd uitgereikt aan de beste app die gebruik maakt van de ANEFO persfotocollectie: Tijdbalk.nl van Arjan den Boer. Nationaal Archief-directeur Martin Berendse en Sandra Rientjes van Wikimedia Nederland vonden dit “een mooie combinatie van meerdere datasets”.

Groter publieksbereik met apps
Het netwerk Open Cultuur Data (www.opencultuurdata.nl) organiseerde dit jaar voor het eerst een competitie voor toepassingen die gebruik maken van open data van culturele instellingen. De uitdaging was om, naast het vergroten van het publieksbereik, ontwikkelaars in Nederland in aanraking te brengen met (aanbieders van) open data-collecties. Op dit moment zijn er 35 van dergelijke datasets beschikbaar, maar dit aantal zal in de toekomst zeker nog groeien. De jury bestond uit Johan Oomen (Beelden voor de Toekomst / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid), Martin Berendse (Nationaal Archief), Martijn Pannevis (Skylines), Sandra Rientjes (Wikimedia Nederland) en Paul Keller (Creative Commons Nederland).

Competitie
De competitie werd mogelijk gemaakt door het digitaliseringsproject Beelden voor de Toekomst (www.beeldenvoordetoekomst.nl) en het Nationaal Archief (www.gahetna.nl). Meer informatie op www.opencultuurdata.nl/competitie.

Links naar de winnende apps:
Muse App (goud): http://www.museapp.org
Histagram (zilver): http://www.frontwise.nl/lab/histagram/
SimMuseum (brons): http://simmuseum.haykranen.nl/
Tijdbalk.nl (Nationaal Archief-prijs): http://tijdbalk.nl/

Tijd: 19:00-21:00 (met een beetje uitloop )
Locatie: Tolhuisweg 2 (achter de Tolhuistuin, zie ook deze Google Maps link)
Route: Neem de pont vanaf Amsterdam Centraal station naar de Buiksloterweg. Daarna loop je een paar minuten rechtdoor vanaf de pont. Je vindt dan aan je linkerhand de Open State Foundation.

En voor wie het nog niet weet: op 16 januari (komende woensdag!) is de Open Cultuur Data prijsuitreiking en nieuwjaarsborrel. Lees hier meer over de locatie en tijd, en meld je hier aan.

• Naar Toen. Ontwikkelaars: Willem van der Ham en Arthur Meyer (Inhoud, ontwerp en vorm) en Mobzili (technische uitvoering). Type: Mobiele app (iPhone, iPod touch en iPad. Vereist iOS 5.0 of nieuwer.) Datasets: Rijksmuseum, Nationaal Archief – Anefo, RCE Beeldbank (plus nog een groot aantal niet-Open Cultuur Datasets). Omchrijving: Mobiele app waarmee je meer informatie over buitenplaatsen kunt krijgen, op basis van een route. Er is nu één route: ‘Vorstelijk en adellijk leven’ over de bewoners van Den Haag en hun buitenplaatsen.
• Randomapp. Ontwikkelaars: Team to be honest – Nick Visser (Project manager), Mike van Rossum (Developer), Joshua Nijman (Visual designer), Marc Apon (UX designer). Type:  Mobiele app (iPhone). Dataset: Arts Holland. Omschrijving: Applicatie die de gebruiker naar een minder bekend museum stuurt binnen een straal van 2 kilometer vanaf hun huidige locatie.
• Tube’s List. Ontwikkelaar: Jonathan Henderson. Type: Mobiele app (iPhone). Datasets: Arts Holland. Niet-Open Cultuur Dataset: Tubelight. Omschrijving: Vind tentoonstellingen bij jou in de buurt op basis van je locatie.
• WeAmsterdam. Ontwikkelaars: Rowdy Boon, Shaun Oostveen, Trisha van Engelen, Bas Kranendonk. Type: Website.  Dataset: Arts Holland. Omschrijving: Sociale reisapp voor jonge buitenlandse toeristische stellen: op basis van beider interesses wordt een ‘to do’ lijst gegenereerd.

Zoals gezegd is de app die het algehele overzicht van competitie-inzendingen afsluit OpenDataNederland. Deze catalogus (ontwikkeld door Bas van Dijk en Marthijn van den Heuvel) maakt het mogelijk om vanuit een centraal punt alle open data bronnen in Nederland te doorzoeken, bijvoorbeeld op licentie, categorie of aanbieder. Natuurlijk zitten de Open Cultuur Datasets hier ook in!

En voor wie het nog niet weet: op 16 januari is de Open Cultuur Data prijsuitreiking en nieuwjaarsborrel. Lees hier meer over de locatie en tijd, en meld je hier aan.

• ANEFOetbal. Ontwikkelaars: Jeroen Hoefnagels: ontwerp en implemetatie. Daan Marcellis: idee. Type: Mobiele app (Android). Datasets: Nationaal Archief – Anefo. Niet Open Cultuur Dataset: Wikipedia data over voetbalwedstrijden. Omschrijving: Bekijk foto’s van voetbalwedstrijden uit het verleden uit het Nationaal Archief op basis van informatie over deze wedstrijden.n.
• Cabaretier Archief. Ontwikkelaars: Tom Merkestijn, Derk Schermacher, Dennis Pol. Type: Website. Datasets: Nationaal Archief – Anefo, Beeld en Geluidwiki. Omschrijving: Website over cabaretiers met informatie uit de Beeld en Geluidwiki, gecombineerd met foto’s uit de Anefo collectie van het Nationaal Archief.
• Dutch Film Angle. Ontwikkelaar: Ernst Dommershuijzen. Type: Website. Datasets: Nationaal Archief – Anefo, EYE Film Instituut Nederland. Niet-Open Cultuur Datasets: Nationaal archief: Archief van de centrale commissie voor de filmkeuring (1926) 1928-1977, Haags Gemeentearchief: Filmposters beeldbank, Geheugen van Nederland, Historische Kranten: Diverse artikelen, Internet Archive: Online historische films. Omschrijving: Website over vooroorlogse Nederlandse en internationale films die in Nederland zijn vertoond; bevat filmkeuringsrapporten, filmbeschrijvingen, posters, artikelen en nog veel meer.
• Muse – The Personal Mobile Museum. Ontwikkelaars: Jonathan Carter, Paul Manwaring & Deniz Tezcan (Glimworm IT). Type: Mobiele app (iPad). Datasets: Rijksmuseum. Niet-Open Cultuur Dataset: Wikipedia. Omschrijving: Gepersonaliseerd mobiel museum waarmee je door collecties kunt browsen en waarmee je een eigen, persoonlijk museum kunt maken en delen.