Nederlandse speelfilm 1913-1940 De website FilmInNederland.nl schetst een beeld van de ontwikkelingen in de Nederlandse filmgeschiedenis, vanaf de eerste filmvertoning in Nederland (op 12 maart 1896) tot 1940. Het corpus Nederlandse speelfilm 1913-1940 bevat beschrijvingen en metadata van alle lange Nederlandse speelfilms die in Nederland voor de Tweede Wereldoorlog zijn gemaakt. Het geeft een prachtig beeld van de ups en downs van de speelfilmproductie in de beginjaren van de film in ons land. 
De dataset is een ods-bestand en kan worden gedownload vanaf eyefilm.nl/opendata. De set bevat 170 speelfilms. Van elke film is een Nederlandse beschrijving beschikbaar en daarnaast onder andere de regisseur, het productiejaar, de premièredatum, geografische namen, trefwoorden, de cast, de producent, de distributeur en het vertoningstheater.
Met de set kunnen zinvolle koppelingen gemaakt worden. Een voorbeeld is het verbinden van de dataset met de indexkaarten van de filmkeuringsrapporten van het Nationaal Archief. Of bijvoorbeeld het plaatsen van de films in een tijdlijn waarop de belangrijkste historische gebeurtenissen weergegeven worden. Alle beschrijvingen en metadata worden beschikbaar gesteld onder een CC0 licentie. De data kan worden gekopieerd, veranderd, verspreid en uitgevoerd, zowel voor non-profit als voor commercieel gebruik.
De beginjaren speelfilm in Nederland
De Nederlandse speelfilmproductie kwam kort voor de Eerste Wereldoorlog op gang, toen in Haarlem onder de bevlogen leiding van de industrieel Maurits H. Binger de eerste grote Nederlandse productiemaatschappij werd opgericht. Tijdens WOI kende de Nederlandse speelfilm haar eerste bloeiperiode met als grote ster Annie Bos. Na de oorlog werd de Europese filmmarkt echter overspoeld door Amerikaanse films en uiteindelijk moesten Hollandia en de andere Nederlandse filmproducenten het onderspit delven. De speelfilmproductie viel eind jaren twintig terug tot een minimum. 
Een nieuwe opleving kwam met de komst van de geluidsfilm begin jaren dertig. De ingebruikname van de beroemde Cinetone Studio’s in Duivendrecht stond aan het begin van een ware ‘speelfilmboom’ waarin niet minder dan dertig speelfilms werden geproduceerd. Hoogtepunt was de Jordaanfilm De Jantjes (1934) van Jaap Speyer – de beste bezochte vooroorlogse film in Nederland met meer dan een miljoen bezoekers Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog betekende het voorlopige einde van de Nederlandse speelfilmproductie. De studio’s werden door de Duitsers benut voor de productie van Duitse speelfilms en werden aan het einde van de oorlog vernield door bombardementen of roof. In mei 1945 stond de Nederlandse speelfilm voor haar ‘Stunde Null’, alles moest van begin af aan worden opgebouwd. Dit proces zou meer dan tien jaar in beslag nemen, maar uiteindelijk heeft het geleid tot een continue filmproductie die tot op heden voortduurt.
Lees voor meer informatie:
Filmfabrieken tijdens de Eerste Wereldoorlog
De Nederlandse speelfilm in de jaren twintig
De komst van de geluidsfilm
